in 2020

Voor we verder denken in de toekomst, zullen we eerst  kijken wat er gedaan is en gedaan wordt. Het gaat nu niet om de details of uitzonderingen maar om de grote ethische structuren. De premier stelt dat hij de wetenschappelijke inzichten maatgevend acht in het beleid bij de inperking van de gevolgen van deze virusepidemie. Dat is belangrijke morele uitspraak. Het is namelijk een bewuste keuze, om politieke of economische belangen te onderkennen maar wetenschappelijke inzichten te laten prevaleren. Maar wat zegt de premier eigenlijk? Gaat het om alle wetenschappelijke inzichten, om sommige of om enkele? De praktijk leert snel dat de wetenschappelijke inzichten van het kabinet zijn gemaakt op basis van een morele keuze, namelijk de medische inzichten hebben de voorkeur boven andere wetenschappelijke inzichten. Maar welke medische inzichten betreft het dan? Dan blijkt dat er nog meer morele afwegingen zijn gemaakt. Het beleid is er op gericht de maximale medische zorg te waarborgen voor allen die getroffen (dreigen te) worden door het virus en steunt op de gedachte dat een ieder in dit land zich veilig mag weten en op solidariteit kan rekenen. Dit zijn lofwaardige en nastrevenswaardige uitgangspunten voor het bewaken en bewaren van een samenleving. Leiden deze lofwaardige uitgangspunten ook tot een goed beleid?   

Voor ik een oordeel geef en naar voren kijk, wil ik nog verder of beter: nog dieper naar binnen kijken en de innerlijke drijfveren van het beleid onder de loep nemen en keer terug naar de leidraad van het kabinet: de wetenschappelijke inzichten en daarop gebaseerde maatregelen hebben geleid tot vijf speerpunten: 'Blijf zoveel mogelijk thuis', blijf 1,5 meter uit elkaar, bescherm ouderen, streef naar groepsimmuniteit en waak voor overbelasting van de ziekenhuizen. Inmiddels blijkt dat de bescherming van ouderen in zorginstellingen een hachelijke onderneming is. Het streven naar natuurlijke afweer om zwakkeren te beschermen lijkt daarmee een achterhaalde doelstelling. Dat is eerder een constatering dan een oordeel over het beleid.   Veel is immers nog onbekend en moeilijk met feiten te staven. Het virus klopt wereldwijd op de deur en heeft na binnenkomst een verwoestende werking op ouderen en zwakkeren, zoveel lijkt duidelijk. Tegelijkertijd blijkt dat de aandacht voor de zorg voor ouderen en zwakkeren door huisartsen en zorginstellingen achter loopt op de patiënten en medewerkers in de ziekenhuizen. De jongste cijfers over sterfgevallen van het CBS lijken er verder op te wijzen dat het merendeel van de terminale patiënten niet in maar buiten het ziekenhuis verbleef en mogelijk verblijft. Dat roept de vraag op of de focus wel moet blijven liggen op de ziekenhuizen terwijl zorginstellingen voor ouderen, zwakken, beperkten en huisartsenposten kwetsbaar zijn. Dat ligt niet alleen aan de verdeling van de beschikbare beschermingsmaterialen, maar ook aan de wijze waarop wij zorg wensen te verlenen aan ouderen en kwetsbaren. Preventieve maatregelen verdienen aandacht,  lichaamscontact soms onvermijdelijk, maar zorgvuldigheid in de omgang met elkaar en met jezelf kan een bijdrage leveren. Bewustwording op dit punt is zinnig. Ik heb het bewust niet over de bestrijding van Covid-19 want dat is voorlopig enkel preventief en verder niet aan de  orde zolang er geen vaccin is. Ook  wanneer er een vaccin is, blijft het overigens de vraag of we het virus niet naast ons zullen moeten dulden in een bepaalde variant. 

Niet na, maar naast Corona

We worden het virus de baas, althans dat is de gedachte. Maar de vraag is of dit niet een strijd wordt van de lange adem, of een heel lange adem? Niet uit te sluiten is dat de genomen maatregelen op langere termijn hun tol eisen en een fatale uitwerking hebben op tal van terreinen - de noodklok luidt al op veel plaatsten- . Om te grote schade te voorkomen dienen de waarborgen van veiligheid en solidariteit anders te worden verdeeld over samenleving dan tot dusver. We zullen moeten leren leven met risico's en fundamentele veranderingen, niet alleen in de luchtvaart-, vrije tijds- en vermaaksindustrie. Covid-19 zullen we zeker voorlopig naast ons moeten dulden en zal  van de burger een andere instelling vergen en hem en haar dwingen om ongebaande paden te bewandelen. Dat vraagt om moed om bestaande paden en gewoontes te verlaten en nieuwe afwegingen te maken, maar ook om een aangepaste visie op het eigen leven. Dat leidt niet alleen tot het accepteren van risicovolle verkenningen op medische gebied, maar ook op sociaal maatschappelijk en economisch terrein. Verkenningen die keuzes met zich mee brengen, die we tot nu toe voor ons uitschuiven uit angst voor een besmetting. Het virus heeft lak aan onze waarden en waarborgen van veiligheid. Het lijkt dan ook zinnig de jongsten en minst kwetsbaren hun sociale en maatschappelijk leven als eerste te laten hervatten. Dat vraagt om nieuwe helden aan het 'Coronafront'.  

Afdrukken