• Home
  • Zorg
  • Meer handen aan het bed, kan dat?

Meer handen aan het bed, kan dat?

Gebruikerswaardering: 0 / 5

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

De aandacht voor de zorg blijft hoog op de agenda van politiek en samenleving staan. Het mag ook best wat kosten, vinden we.  "We zijn er voor mekaar, voor mekaar, te helpen nietwaar?" Het zijn mooie woorden, maar kunnen we dat allemaal nog wel waarmaken, nu de vergrijzing zich steeds meer laat voelen?

Ik val maar met de deur in huis. 'We zijn er voor mekaar, voor mekaar'. dat klinkt solidariteit. Er zit echter ook een verplichtende, een dwingende ondertoon in dit regeltje. Die dwang lijkt voort te komen uit een zekere angst: 'Je bent er toch wel als ik je nodig heb?' Het begrip solidariteit lijkt opgeschoven van wederzijdse betrokkenheid in de richting van een wederzijdse zorgplicht. Die verschuiving is ook wel zichtbaar in de samenleving. De zorg heeft zich ontwikkeld vanuit individuele compassie naar een collectieve verzorgingsstaat. En nu gaan we geleidelijk weer terug van een collectieve verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving. De burger, ik, mag het weer zelf uitzoeken. Niettemin blijft de zorg een stevige kostenpost. Nu ik echter meer en meer zelf regel en zelf doe is het niet onredelijk om te denken dat het ik het ook bepaal, immers: wie betaalt ook bepaalt. Daarnaast is er nog een klein ander, maar niet onbelangrijk accent, namelijk de persoonlijke vrijheid. Door een flinke zorgpremie te betalen koop ik mezelf los van verplichtingen, om zo goed en zo gezond mogelijk te leven. In de trant van: 'ik moet kunnen leven zoals ik dat wil'. Het recht op goede zorg enerzijds en de persoonlijke vrijheid om te leven naar eigen inzicht anderzijds wordt in verschillende politieke, ethische en sociale zienswijzen als een grondrecht of dan toch als de grootste vanzelfsprekendheid verondersteld.  Deze idealistische - en ideologische gedreven benadering van de verzorgingsstaat met sociale zekerheden komt meer en meer onder druk, niet alleen vanwege  economische maar vooral ook vanwege demografische grenzen. Tenslotte is er ook nog een grens aan de solidariteit, maar daarover aan het slot meer. In steeds meer ontwikkelde landen bereiken de zorgkosten de grens van het betaalbare. De vergrijzing drijft de zorgkosten per hoofd van de bevolking nog verder op. Niet alleen vanwege de toenemende vraag naar zorg door de ouder wordende mens, maar ook door relatieve en soms al absolute afname van deelnemers aan het economisch proces. De vergrijzing brengt daarnaast nog de schaarste in menskracht aan het licht, die beschikbaar is voor de zorgverlening. Het gaat dus ook niet alleen om schaarste aan middelen maar ook en vooral aan mensen. De ontwikkelingen in het Verre Oosten (Z.Korea, China en Japan) ten aanzien van de vergrijzing  zijn een voorbode wat ook ons in het Westen te wachten staat. De demografische ontwikkeling vraagt dan ook niet alleen om een politieke beleidswijziging maar ook en eerst om een wijziging in de visie op zorg. Elders op deze webpagina heb ik al een herziening van de omschrijving van het begrip 'zorg' gegeven: 'zorg, is  ondersteuning tot zelfredzaamheid'. Het zorgaanbod dient er op gericht te zijn dat de zorgvrager het eigen leven zoveel als mogelijk zelf vorm en inhoud geeft en kan geven. Dit betekent een 'eigen inzet en eigen bijdrage van de zorgvrager'. Niet elke gewenste ondersteuning is noodzakelijke zorg,  In een situatie van verdere vergrijzing zal derhalve grotere eigen inspanning noodzakelijk zijn. Men kan zich niet langer loskopen van verplichtingen tot zelfredzaamheid voor een 'zorgeloze oude dag'. Dit is weinig aanlokkelijke sociale, ethische en politieke benadering van het thema goede zorg in een ideaal van sociale zekerheden en de verzorgingsstaat. Hoe ongemakkelijk deze boodschap ook is de sociaal bewogen en idealistische beelden dienen spoedig te worden bijgesteld om de solidariteit te handhaven. De burger dient zich voor te bereiden op de levensavond, waarin meer zelfredzaamheid en meer eigen initiatieven nodig zijn om van hachelijke omstandigheden het hoofd te bieden, Nu al worden voorzieningen beperkt, waar menskracht nodig is. Deze ontwikkeling zal zich sterker laten gevoelen. Is dat allemaal slecht nieuws? Neen, integendeel. Het eigen initiatief en het verwerkelijken van eigen doelen met betrekking tot zelfredzaamheid kan zeer wel zin in het bestaan geven, voldoening schenken en waardering oogsten. Het is vooral een zaak dat de idealistische beelden van sociale zekerheden en een verzorgingsstaat  worden bijgesteld. Dat vraagt moed van morele en politieke gezagsdragers  

Tenslotte nog de solidariteit. Ook hier lijkt sprake van scheefgroeit en dreigt een ereschuld te ontstaan tussen generaties.. "we zijn er voor mekaar, voor mekaar, te helpen nietwaar?"  Deze  gedachte is in de verzorgingsstaat vaak eenzijdig uitgelegd. Er is in het verleden een en ander geliberaliseerd wat betreft  sociale zekerheden en overheidstaken. Daarmee kreeg de burger meer vrijheden, rechten, maar ook plichten. Echter in tal van gevallen bleven bestaande privilegés en sociale zekerheden gehandhaafd voor bestaande situaties. De bezuinigingen, de afbraak aan rechten en pensioenleeftijd  zorgplicht kwam vooral te liggen bij de nieuwe generaties. Daarmee is en wordt de solidariteit uitgehold. Deze uitholling laat zich bij het onderwijs en in de zorg nu reeds gevoelen. Hoge werkdruk, zware eisen en/of beperkte salarissen (onderwijs)  maakten een baan in deze sectoren weinig aanlokkelijk. Reacties konden niet uitblijven en blijven ook niet uit.  Het is niet uit te sluiten dat er dan ook een aantal lastige decennia volgen voor de oudere zorgvrager, die een vergeefs beroep doet op de 'beloofde' verzorgingsstaat. Hier ligt ook een taak ethiek en politiek om pragmatisch en realistisch te zijn in wat allemaal te verwachten is. Daarbij kan ook niet worden vergeten dat in oude tijden, de ouderen opkwamen voor de nieuwe generaties. Tijden waar ouderen de jongeren zegenden en hen een goede toekomst wensten. De balans lijkt nu te zeer uit het lood geslagen te koste van de jongere generaties. Zij verdienen een kans op een goede toekomst, daar zullen ouderen rekening mee dienen te houden..   

Afdrukken