A Defence of Abortion (een pleidooi voor abortus)

De legalisering van abortus in de VS was met de uitspraak van het Hoge Hof (Roe v. Wade) federaal geregeld.  De beslissing van de Supreme Court inzake Roe v Wade was een doordachte juridische beslissing waarbij de gelijkheid van man en vrouw werd bekrachtigd. De maatschappelijke discussie over abortus werd lange tijd gedomineerd door de katholieke moraalleer, maar die kwam onder druk te staan door een artikel van Judith Jarvis Thomson.  Om een beeld te krijgen van de stand van de discussie een korte terugblik.

De vraag of abortus mag, is in het morele abortusdebat van oudsher gekoppeld aan de vraag of de vrucht vanaf conceptie een persoon is.  Zo ja, dan is het bewust doden van de vrucht aan te merken als moord en dus verboden. 

Deze katholieke doctrine domineerde het maatschappelijk debat en vormde de kern van de aanklacht van Wade (justitie) tegen Jane Roe in het geruchtmakende proces. De rechters wezen echter de aanklacht van Wade af vanwege het ontbreken van enige consensus over de morele status van het embryo in het maatschappelijk debat.

In dat debat werd veelvuldig gebruik gemaakt van Tora teksten en de joodse traditie om de beschermwaardigheid van de vrucht te bekrachtigen. ‘God schrijft…’of ‘God zegt…’

De toepassing van Tora-teksten viel slecht in joodse kringen. Rabbijnen maakten duidelijk dat de joodse traditie geen absolute beschermwaardigheid toekent aan het embryo. De belangen van de vrouw dienen boven de belangen van de vrucht te worden gesteld. Maar niet alleen dat, de samenleving is gehouden om het leven en de belangen van de vrouw te waarborgen.

Dit standpunt was onder meer de aanleiding voor een nieuw gezichtspunt dat werd gepresenteerd door Judith Jarvis Thomson, A Defence of Abortion (1971).  Zij stelt de ongelijke behandeling van man en vrouw in de traditie, de kerk, in de samenleving, maar ook in de wet aan de kaak.

Mannen kunnen in de VS een beroep doen op privacy om hun veiligheid en identiteit te beschermen tegenover de overheid, vrouwen kunnen dat niet. Niemand kan gedwongen worden om de eigen vrijheid op te geven ter wille van het leven van de ander. Vrouwen worden verplicht tegen hun wil een vrucht het leven aan te doen, betoogt Thomson.  Ze illustreerde haar stelling met de vermaard geworden vergelijking van de beroemde violist.

Met haar zienswijze raakte Thomson de achilleshiel van de gevestigde religieuze, politieke, maatschappelijke en juridische opvattingen. De rechters van het hof corrigeerden deze ongelijkheid door te beslissen dat vrouwen een beroep kunnen doen op het recht op privacy en recht hebben om zelf te beslissen over de zwangerschap. De vouw is net als de man baas over eigen lichaam en geest.

De toelichting op de uitspraak was pijnlijk voor conservatieve moraaltheologen omdat de rechters met de verwijzing naar het trimester in de zwangerschap – ongevormd, gevormd en levensvatbaar - verwezen naar de  joods-christelijke fundamenten in de locus classicus voor abortus Ex.21:22-25.

In 1992 werd ‘Roe’ door het Hof herbevestigd in de zaak Casey. Ideologische bewegingen tegen abortus mijden sindsdien het maatschappelijk debat. John T. Noonan jr., de gezaghebbende moraaltheoloog inzake gezinsvraagstukken in de VS, kreeg uit eigen kring te verstaan dat hij beter kon zwijgen over deze gevoelige kwestie, en zijn taak kon vervullen door de katholieke doctrine uit te dragen.  Niet het maatschappelijk debat, maar de politieke strategie werd bepalend.  

De zittende rechters kunnen niet voorbij aan de blinde vlek in de klassieke doctrine die steunt op Grieks-Romeinse denkbeelden, waarin de vrouw het bezit was van de man en was voorbestemd als voedingsbodem te dienen voor zijn kinderen. 

De oproep van de zittende president Joe Biden om te gaan stemmen is voor de langere termijn een democratisch antwoord, maar lost voor de korte termijn weinig op, nu in sommige staten een vrijwel totaalverbod op het afbreken van een zwangerschap wordt ingevoerd.

Een dergelijk verbod mist elke deugdelijke onderbouwing.  Zorgelijk is dan ook de verdwazing van de politieke en de rechterlijke macht tot op het hoogste niveau. Het gemak waarmee grondbeginselen van gelijkwaardigheid met voeten wordt getreden, moet tot nadenken stemmen.   

Afdrukken E-mailadres

Kerk en Vrede?

‘In de kring rond Kerk en Vrede is een open brief geschreven n.a.v. de situatie in en om Oekraïne, "Voor het te laat is". De brief is op 2e Pinksterdag verspreid onder de media en verstuurd aan de fracties van de 1e en 2e Kamer en aan de Nederlandse Europarlementariërs’, lees ik op de website van Kerk en Vrede.

De inhoud van “Voor het te laat is” verbaasde me. Ik verwachtte een oplossing voor het belaagde volk in Oekraïne. Een overtuigend relaas om Rusland te bewegen zich terug te trekken uit het buurland. Mijn verwachtingen bleken misplaatst. De opstellers roepen op de wapenleveranties aan Oekraïne te staken om een escalatie van de Navo-landen met Rusland te vermijden. De brief ademt angst voor Poetin en zijn brede aanhang, die niet terugdeinst om de confrontatie met de Navo aan te gaan.  

“Voor het te laat is” wekt de indruk dat men het eigen hachje wil redden te koste van de Oost Europese landen, Oekraïne voorop. De stellingname van Kerk en Vrede roept de indringende vraag op wat het begrip ‘vrede’ voor deze beweging behelst? Is vrede het vermijden van wapengekletter om een agressor niet te schofferen?  

Kerk en Vrede is bereid het Oekraïense  volk uit te leveren aan Rusland zonder enige waarborg voor het volk en zonder garantie voor vrede in de rest van Europa.

Bij vrede stel ik me heel iets anders voor. Vrede is vrijheid voor de individuele burger. Dat wil zeggen een waarborg van de lichamelijke en geestelijke integriteit en bescherming van het persoonlijk bezit. Om vrede te waarborgen is onafhankelijke rechtspraak nodig. De burger moet zich veilig weten om zich autonoom te kunnen ontwikkelen. Daarvoor is onbelemmerde toegang tot wetenschappelijke kennis een voorwaarde. Om die wetenschap te kunnen ontwikkelen en gebruiken is vrijheid van nieuwsgaring en onderzoek een noodzakelijke voorwaarde.  Pas dan kunnen burgers zich veilig weten en in vrede leven.  

Er is geen sprake van vrede wanneer de rechtspraak, de wetenschappelijke ontwikkeling, de vrijheid van meningsuiting naar de willekeur van een autocratisch leider worden ingericht.  Er is zelfs geen sprake van vrede wanneer men zich laat leiden door de dreiging van een autocratisch agressor. Kerk en Vrede doet haar naam geen eer aan met deze brief. Door het oor te laten hangen naar Poetin en de zijnen wordt de vrijheid en de vrede verkwanselt.

Het is de taak van een overheid om de persoonlijke vrijheid van de burger te waarborgen, indien noodzakelijk ook met wapengekletter. Aan de waarborg van onaantastbaarheid van lichaam en geest dient niet getornd te worden in een democratische samenleving en een natie die toch bedreigd wordt verdient onze volle steun, zelfs wanneer een escalatie dreigt.    

Afdrukken E-mailadres

De emotie zegenviert,

Geleidelijk rommelen we de oorlog in. Het was aanvankelijk even wennen, maar de moraal heeft het gewonnen van het hedonistisch eigenbelang. Sinds mijn laatste blog - zie hierna- zijn de kaarten toch nog eens stevig geschud. Rusland - niet alleen Putin -personificeert zich steeds meer met nazi- Duitsland uit de vorige eeuw. Het is toe te juichen dat dit onder ogen wordt gezien in het Westen en dat passende stappen worden gezet om Oekraïne krachtig te ondersteunen en Rusland een halt toe te roepen. De vernietigingsmachine die Putin met zijn generaals in werking heeft gesteld, moet stoppen.  

Oproepen tot de-escalatie en het stoppen van de wapenleveranties aan Oekraïne van vredesbewegingen en kerken om de vrede te bewaren, doet in mijn ogen vreemd aan. 

 

De oorlog in Oekraïne, rede en emotie.

Het verloop van de oorlog in Oekraïne wordt door strategen, defensiespecialisten, oud generaals, verslaggevers en deskundigen van commentaar voorzien. De opvattingen zijn verre van eenduidig: wensdenken, nuchterheid, redelijkheid, realiteitszin, verontwaardiging, woede en frustratie strijden om voorrang. Macht en machteloosheid lopen gelijk op. Waar zijn onze morele kaders gebleven?.

Lees meer

Afdrukken E-mailadres

Op deze webpagina is de situatie in Groningen veelvuldig besproken. De roep van de Groningers die geen gehoor vond, De helpende hand die niet werd uitgestoken, advies- en taxatiebureautjes die het geld in eigen zak staken, politici die belofte op belofte stapelden. Schaamte moet ons vervullen. Toch denk ik dat de politiek met de pet in de hand naar Groningen dient af te reizen om een gunst te vragen. U voelt hem al.:  Gas, ja gas daar gaat het om. Gas om Poetin de pas af te snijden, zodat we niet zelf de oorlog in Oekraïne betalen. Geld dat rechtstreeks naar Groningen kan stromen om nu eindelijk zonder alle poespas van adviezen, regels en verordeningen de gedupeerden genereus schadeloos te stellen en de kans te bieden om een nieuw leven op te bouwen in een veilig huis. Ik denk dat dit één van de weinige oplossingen is om een einde te maken van het tijdperk Poetin en het wapengekletter vreedzaam te laten stoppen.

Ik wil niet terug naar oude tijden toen gas maar zinloos en doelloos werd verbrand. Geen bloemetjes meer telen voor Poetin en de zijnen. Geen verkwisting, slechts een noodrantsoen zodat de gaskraan uit het Oosten  gesloten kan worden. Dat er elke dag 400 miljoen op Russische rekeningen wordt gestort, is te zot voor woorden. Gas oppompen alleen ter wille van de burgers om hun huizen minimaal  te verwarmen tot bijv. 18 graden Celsius, de rest kan immers prima met truien, broeken en wollen sokken worden aangevuld.  Kortom: het verzoek aan Groningen kan slechts geloofwaardig zijn wanneer iedereen deelneemt. Groningers staan niet op mijn verzoek te wachten, omdat ze alle vertrouwen in ons hebben verloren. Toch hoop ik dat ze er over na willen denken. De eerste die dient te profiteren is Groningen zelf, maar ook Europa, het klimaat en niet in de laatste plaats de inwoners van Oekraïne die daarmee hun vrijheid kunnen herwinnen. Hoeveel troeven hebben we in handen en hoe eenvoudig kan het zijn?

Het kan een aanzet zijn om een einde te maken aan het imperium van Vladimir Poetin en zijn kompanen. Er is onder Poetin een structuur ontstaan van exorbitante macht van een kleine kliek, die volledig ontmanteld dient te worden met inbegrip van alle wapentuig. De behoefte om de Sovjetburgers  te ontzien vloeit uit mijn geweten. Te lang hebben ze zelf deze man laten zitten, zonder noemenswaardig serieus te nemen verzet. Anderen mogen nu de kastanjes uit het vuur halen. Dat de Sovjetburger thans getroffen wordt door sancties, is een prijs die men betaalt voor hedonisme, eigen belang, nalatigheid en onverschilligheid.

Het is tijd om schoon schip te maken, zeg ik stoer, wetende dat ik slechts met de pet in hand naar het Noorden kijk.

Afdrukken E-mailadres

Het was in 2019 en 2020 stil op deze site. Het project is nogal uitgelopen in tijd en omvang. Er is er veel onderzoekswerk verricht dat een schat aan bruikbaar materiaal opleverde. Nu ligt het eerste deel klaar en zal binnenkort naar de drukker gaan. 

Angst en macht , hoe beleven we dat nu en hoe werd dat beleefd door jongeren uit een ver verleden. Hoe werkte dat bijvoorbeeld bij de jeugd in Alexandrië in de eerste eeuw van onze jaartelling? De hoofdpersoon Jesse is zoon van een gevluchte vrouw uit Jeruzalem en een welgestelde Alexandrijnse arts uit een redersfamilie.  

Jesse houdt vanaf zijn jeugd een dagboek bij waarin hij zijn ervaringen beschrijft met een meisje waarmee hij verplicht op bijles zit: Sascha. De relatie met zijn moeder wil ook niet vlotten. Sascha, zijn studiegenote, spoort hem aan evenals Elie, een vrijgekochte slaaf. 

Jesse wordt op een dag geconfronteerd met z'n eigen dagboek wanneer z'n moeder hem opdraagt z'n kamer te ontruimen omdat hij een handelsreis gaat maken. Zal hij z'n aantekeningen maar verbranden, alle kleine opmerkingen maar wegdoen, of moet hij ze nog bewaren? We zien Jesse achter z'n bureau zitten worstelend met zijn eigen gevoelens. Daar in al die kleine en grote aantekeningen zit hij zelf in het decor van het Alexandrië in het derde kwart van de 1e eeuw. De smeltkroes van wetenschap, van oorlog, van vluchtelingen, van misbruik van de zoektocht naar een leven dat wordt bepaald door het evenwicht tussen macht en angst. 

We hopen dit boek in november 2020 beschikbaar te hebben.      

 

Afdrukken E-mailadres