Nepnieuws

Het is ruim een jaar geleden dat Hillary Clinton de deksel op de neus kreeg. Ze werd niet de eerste vrouwelijke  president van de VS. Als één van de redenen van het verlies is wel het nepnieuws genoemd, dat door de Russen de ether in is geslingerd en de Amerikaanse kiezer op het verkeerde been heeft gezet.  Sindsdien wijzen velen naar het Oosten als het gaat om nepnieuws. Maar vanwaar nu die ophef?

Al tijden is er een taboe op alles wat riekt naar een kader voor de vrijheid van meningsuiting. Je mag alles zeggen. Vrijheid van meningsuiting is in veler beleving een onaantastbaar recht.  Sterker, je moet alles kunnen zeggen.  We wonen immers in een vrij deel van de wereld, waar elke censuur met verontwaardiging wordt ontvangen. Van deze vrijheid van meningsuiting maken inmiddels velen dankbaar gebruik, via hun eigen toegang tot de (sociale) media.

Inmiddels is het dringen in de overvolle arena van de (sociale) media. Iedereen wil aandacht (en ‘likes’) om het eigen ego te strelen.  Zonder gêne wordt  de waarheid en de waarheidsvinding opgerekt om aandacht te genereren. Autobouwers verleiden ons met zuinige diesels. In feite sjoemelen ze al jaren met hun dieselmotoren. Sjoemelen is een beetje nep. De vraag is niet wat erger is, een paar nepberichtjes over wie de precident van de VS moet worden uit de Russische koker of het gesjoemel met de uitstoot van schadelijke stoffen door auto's. Maar, geen misverstand in beide gevallen wordt de goedgelovige burger op het verkeerde been gezet. En het lijkt een voortgaande trend nu zich nieuwe ontwikkelingen aandienen bij vooraanstaande sociale media zoals Facebook.

Meer en meer blijken ook wetenschappers te zwichten voor de roem en eer van het moment. Onderzoeken worden spraakmakend gepresenteerd, de media verzinnen er wel een oneliner bij. Zorg, milieu en natuur trekken de meeste aandacht. Hoe verleidelijk is het dan om alarmerende berichten te brengen over plascontracten, sterftecijfers, personeel in de zorg, insectenstand, bestrijdingsmiddelen in eieren en aardbeien,uitstoot van CO2.  Bij nader inzien blijkt bij vrijwel alle onderwerpen enige relativering op zijn plaats. Om maar met de zorg te beginnen: De mens lijdt van nature aan de tijd, niet alleen psychisch, maar ook fysiek. De ( gespeelde) verontwaardiging over dit lijdensproces ontbeert realiteitszin omtrent haalbaarheid van de zorg en maakbaarheid van het leven. Het is immerrs een illusie om te denken dat het onttakelingsproces kan worden voorkomen. 

Ook wetenschappers zetten hun goede naam op het spel als het gaat om milieu en natuur. Of het nu gaat om het vertalen van meetgegevens omtrent milieu, insectenstand, bestrijdingsmiddelen of CO2 uitstoot, de gepresenteerde uitkomsten blijken veelal voor meerdere uitleg vatbaar.  Sterker, soms lijkt de (angst voor de) publieke opinie zwaarder te wegen dan de feiten.  Wie bijvoorbeeld stelt dat cultuurgrond niet bijdraagt aan de CO2 inname kent de feiten niet allemaal. Wie stelt dat bos meer CO2 bindt dan bijvoorbeeld snijmais tart evenzeer de feiten. Maar dat laatste is uiteraard geen wenselijk nieuws want de buitengebieden worden reeds gekenmerkt door wouden van snjmais afgewisseld met biljartlakens bestaande uit geselecteerde grassen waarop her en der een productiekoe graast. Dat botst met de oergevoelens die we koesteren over onze natuur en het rentmeesterschap in onze doorzonwoning met plastic bloemen. Om de gemoedsrust te bewaren planten we na de welverdiende vliegvakantie een boom, tekenen we weer een petitie tegen verdere gaswinning en kijken we ’s avonds vol verontwaardiging naar weer nieuwe voorspellingen over de opwarming van de aarde die door anderen wordt veroorzaakt. Nepnieuws, een bijproduct van de felbegeerde vrijheid, waar we kennelijk niet eens meer buiten kunnen om nog zin in het bestaan te ontdekken. Nepnieuws, begint bij jezelf. 

Afdrukken