Ethiek, een toepassing

Het plan van aanpak, zoals hier wordt gepresenteerd, hangt nauw samen met de omschrijving van ethiek. Ethiek als een vraag naar het goede leven. De vraag is: 'Hoe kan ik goed leven?' Om deze vraag draait het. Deze vraag roept twee andere vragen op, namelijk: 'Wat ben ik?  en 'Wat wil ik?' Op deze vragen ga ik een antwoord zoeken. De eerste vraag oogt gemakkelijk. Het is immers een opsomming van mijn waarnemingen. ik poog mijn waarnemingen wel te toetsen en te relativeren, omdat mijn waarnemingsvermogen beperkt is. Bijna tegelijkertijd zit ik met die andere vraag in m'n hoofd: 'Wat wil ik?' Mijn waarnemingsvermogen  van het bestaande wordt al een beetje vertroebeld door wat ik wil. Terwijl ik een analyse maak van de bestaande situatie stel ik me tegelijkertijd de nieuwe situatie voor. Hoe het zal gaan worden. Maar maak ik dan nog wel de correcte analyse, wanneer ik 'begeistert' ben van de nieuwe situatie? Het is van belang hier even bij stil te staan. De vraag: 'Hoe kan ik goed leven?' is niet alleen een vertwijfelde vraag, maar de vraag bevat ook al een keuzemogelijkheid.  Immers, als ik niks kan, hoef ik de vraag niet te stellen. Laat ik dat alvast meenemen. Wie tot de conclusie komt 'ja, ik wil iets', stelt dus tegelijkertijd vast 'ik kan ook iets'. Nu wordt de tweede vraag serieus: Wil ik ook echt iets?  Nu sluipt er een vertwijfeling bij me binnen. Even in termen van een verbouwing: de kosten, de inspanningen, de puin en vooral het stof temperen mijn verlangen om iets te ondernemen. Mijn wil om iets te veranderen ga ik anders formuleren: 'Ík moet iets'. Wanneer ik zet: 'Ik moet iets', zeg ik in feite dat ik niet vrij ben. Dat ik geen vrijheid heb om zelf te willen. Dat ik word gedwongen door externe krachten die mij opzadelen met kosten, inspanningen, puin en stof. Wanneer ik echt iets wil, neem ik ook de kosten, de inspanningen, het puin en de stof.  Terug nu naar mijn betoog: ik wil iets in mijzelf veranderen. Daarbij verander ik wat ik wil en moet veranderen. Wat ik niet hoef te doen, doe ik ook niet, want dat is immers zinloos. Dat betekent dat wanneer ik beslis tot een verandering, ik niet alles overboord hoef te zetten.

Na de (correcte) analyse komt er een tweede stap, namelijk de rationele reconstructie. Het begrip reconstructie is in feite een herschikking. Want laten we wel zijn, het basismateriaal is nog steeds hetzelfde: dat ben ik. Ik wil het alleen anders gaan doen om een goed leven te gaan leiden. Dan komt nu de invulling van mijn willen tot verandering, namelijk: 'Wat is mijn ideaal? ' En de bijbehorende vragen: 'Op welke wijze kan ik dat ideaal verwerkelijken?' Dit soort vragen horen bij een rationele reconstructie. Dat is nog een lastige opgave.  Ik moet namelijk met het verleden in de hand naar de toekomst kijken. Dat betekent omgaan met mijn angst, mijn verlangens, mijn beperkingen, mijn teleurstellingen. Je kijkt als het ware in de eigen geest en in de eigen ziel. Je ziet jezelf als medespeler in dat grote spel in een tijd die er niet meer is, de verleden tijd. Helemaal weg is die tijd niet, ze zit immers in de herinnering en hult zich in de verlangens en idealen. Tijdens die analyse maak ik een een nieuwe loop door dat verleden; ik ontwaar de oorspronkelijke motieven achter m'n doelen en idealen. Ging het wel om waarden en deugden, of was ik vooral een gevangene van mijn angst of lag ik aan de ketting van het verlangen naar macht? Dat is geen veroordeling van het verleden, het is een bewustwording van vrijheid op weg naar een goed leven van morgen.

  • Ethiek: indeling

    De categorie 'Ethiek' is gesplitst in twee delen: 'Theorie' en 'Praktijk'. In het theoretische deel worden systematische grondbeginselen van de ethiek behandeld als: 'Wat is ethiek?'en 'Hoe ontstaat een ethische vraag?' en 'Hoe ga ik om met zo'n vraag en wat heb ik daar voor nodig?' Het praktische deel gaat in op de toepassing van de ethische bagage bij kleine en grote vragen.
    Read More
  • Ethiek, het begrip kennis

    De ethiek worstelt met haar imago. Of, misschien, moet ik het omkeren: ik worstel al een tijdje met mijn imago vanwege de ethiek. Mijn imago struikelt over het begrip kennis. Ik weet veel. Of laat ik het iets nuanceren: ik meen dat ik veel weet. Ik doe mee aan discussies over het ontstaan en voortbestaan van de aarde. Ik heb de maatschappelijke ordening van de wereld best goed door, ik heb mensenkennis, ik ben technisch en ga zo maar door. Dus ik ben best een veelzijdig man. Zo presenteer me ook graag.
    Read More
  • Van Schoo-lezing

    In de Van Schoo-lezing van 1 september 2017 zoekt CDA voorman S. van Haersma Buma vaste grond onder de voeten voor zijn visie. Hij stelt deze te vinden in de joods-christelijke traditie. De interpretatie door de CDA voorman van de joods-christelijke traditie heeft inmiddels tot acties en reacties geleid.  (Trouw, 11, 15, 21 en 23 oktober 2017) Rabbijn Jody van der Kamp keert het CDA de rug toe omdat hij de toon van de CDA voorman tegen de komst van de ‘vreemdeling’ te hard vindt. 
    Read More
  • Meer handen aan het bed, kan dat?

    De aandacht voor de zorg blijft hoog op de agenda van politiek en samenleving staan. Het mag ook best wat kosten, vinden we.  "We zijn er voor mekaar, voor mekaar, te helpen nietwaar?" Het zijn mooie woorden, maar kunnen we dat allemaal nog wel waarmaken, nu de vergrijzing zich steeds meer laat voelen?
    Read More
  • Natuur

    Nederland is aan het 'naturen' geslagen. Ik doel niet op een herleving van het nudisme, maar op de aandacht voor de natuur en het welbevinden van planten en dieren. Sommigen begeven zich op macro niveau, over de opwarming en het uitputten van de aarde en de gevolgen voor het leefmilieu. Anderen zijn wat bescheidener en werpen een blik op natuurprojecten en reservaten.
    Read More
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5