Onder deskundigen is veel aandacht voor een rationele benadering van dit conflict tussen Rusland en Oekraïne.  Na een zoveelste actie van de bezetter haast men  zich te benadrukken dat ook deze actie  geen reden is voor de Navo om verder in te grijpen in het conflict. De ‘rationelen’ positioneren zich tegenover de ‘emotionelen’. De laatsten roepen op tot een breder en eventueel militair verzet tegen Rusland.  Deze oproep wordt als weinig rationeel gezien door de ‘rationelen’. De oproep is ingegeven door emoties en zou kunnen aansturen op een verontrustende escalatie van het conflict tussen het Rusland en Oekraïne en de betrokkenheid van de Navo-landen in het conflict is een confrontatie tussen kernmachten, volgens de ‘rationelen’. Maar de vraag is: wie is in deze casus nu rationeel en wie emotioneel?

Maar eerst dit: ‘wat is rationeel?’  Rationeel heeft alles van doen met het verstand en de rede.   Rede en verstand zijn onlosmakelijk verbonden met een logische redenering. Liegen is verwerpelijk omdat je daarmee anderen misleidt. Maar liegen is verboden omdat het indruist tegen de wetten van logica. Iets kan niet tegelijk waar en onwaar zijn. Stelen is verboden omdat hetgeen van mij is niet tegelijkertijd ook van jou kan zijn. Stelen is dus verboden omdat het indruist tegen de redelijkheid van de logica. Overspel wordt als onredelijk ervaren omdat een belofte van trouw wordt gebroken. Je kunt niet tegelijk touw zijn en ontrouw. Doden is verboden omdat jij niet over mijn leven kunt beschikken. Iedereen telt immers voor één en niemand voor meer dan één.  Het maatschappelijk verkeer tussen mensen zou immers volslagen vastlopen wanneer liegen, stelen en willekeurig doden de norm zou worden. Het zou een oorlog van allen tegen allen ontketenen en slechts de sterkste zou overleven.  Het verstand en de rede en daarmee rationaliteit is dus niet waardenvrij. Redelijk is datgene wat mensen in de logica als goed ervaren. Tot hier gaat mijn uitleg van redelijkheid, nu de realiteit.

Keren we nu terug naar onze vraag: wat is nu emotioneel?  Is de oproep tot meer verzet tegen Rusland emotioneel?  Zijn de opmerkingen van J. Biden ondoordacht?  Vanuit rationeel en filosofisch oogpunt is dat nog maar de vraag. Het is immers niet redelijk om een ander land te bezetten, steden te vernielen en onschuldige burgers massaal te doden, ook niet als kernmacht.

In de opmerkingen van Biden en vele anderen die oproepen tot veroordeling van de daden van een agressor schuilt de naakte waarheid. Biden ziet de realiteit onder ogen van hetgeen zich voor onze ogen afspeelt en laat die op zich inwerken. Hij verbindt daaraan de logische – en dus redelijke- oordelen en laat de vraag toe welke handelingen behoren te worden gesteld om het maatschappelijk verkeer tussen mensen te herstellen volgens de wetten van de logica. Kortom: Biden is redelijk in zijn uitspraken. Toegegeven de redelijkheid heeft pittige consequenties, maar daarover straks meer.

Laat we eerst kijken naar de rationele benadering. Volgens de rationelen is het verstandig om geen moderne (aanvals-) wapens en afweersystemen te leveren aan Oekraïne  en het instellen van een no-fly-zone is eveneens onwenselijk omdat het leidt tot een verdere escalatie van het conflict tussen Rusland en Oekraïne en mogelijk betrokkenheid van de Navo hetgeen tot een confrontatie tussen kernmachten kan leiden.’  Anders gezegd: Het is verstandig om een confrontatie met een kernmacht te mijden’. Is deze redenering verstandig, redelijk en logisch? 

Het is zoeken naar de logica in deze redenering.  Feitelijk zegt deze stroming immers: Het is redelijk om  de wetten van de logica op een zijspoor te parkeren als dat even beter uitkomt. Sterker: ze is gebaseerd op een gevaarlijke vorm van angst.   

In een koele berekening is het beter om stelen en  moorden door een kernmogendheid toe te staan dan zelf betrokken te raken in een conflict. In feite krijgt een agressieve kernmogendheid een vrijbrief om naar willekeur landen te bezetten en onschuldige burgers te doden. Laten de ‘rationelen’ stoppen om ons voor de gek te houden en eerlijk toegeven dat zij bang zijn voor een onberekenbare agressor. Hun berekening is evenwel wankel. Niemand weet immers of de bezetting van Oekraïne het eindstation is. Wat doet men bij een Russische inval in Finland of Zweden?

Keren we terug naar de redelijkheid. In het maatschappelijk verkeer tussen mensen waarborgen we de waarheid, elkaars bezittingen en de integriteit van het lichaam en geest. Sterker de belaagde of bedreigde mag zichzelf verdedigen. Nog sterker: het is gebruikelijk dat omstanders de belaagde te hulp schieten om zich te ontdoen van de belager.

De vraag is nu tot welke prijs? In het concrete geval is het in feite niet heel moeilijk. Poetin is gesteld op het eigen leven, gezien zijn veiligheidsapparaat en de grote afstand die hij in acht neemt bij ontmoetingen tijdens de covidepidemie. Dus hij zit niet te wachten op een ondergang van eigen persoon, volk en land. Maar zover hoeft het niet te komen. Rusland is aangewezen op de verkoop van gas en olie. Droogt die geldstroom op dan is het gedaan met de mogelijkheden om de expansiedrift te etaleren.

De vraag is of we ter wille van het beëindigen van de oorlog en de op opbouw van een  redelijke samenleving in Oekraïne een offer willen brengen, door een tijdlang de ‘energieriem’ stevig aan te halen? 

Echt zorgen mogen we ons maken over het verre Rusland dat eens uit elkaar zal spatten want eens zullen ook daar de regels van de logica zich opdringen in de samenleving. Dat is een onvermijdelijke wet van de geschiedenis en de hoopvolle gedachte dat de mens een geweten heeft. 

Je kunt het besef van goed en kwaad lang uitschakelen, zo leer Alexander de Grote, en het Romeinse imperium, maar eens komt toch het besef van goed en kwaad boven. Putler zal eens moeten buigen. Het wachten is op Duitsland, Italië, en Mark Rutte. 

Afdrukken